Regionalna Izba Obrachunkowa zakwestionowała sposób zaciągania przez Kuźnię Raciborską części wieloletnich zobowiązań. Chodzi m.in. o kanalizację w Turzu i przy ul. Browarnej, inwestycję w szkole w Budziskach oraz umowę dotyczącą oświetlenia. Według RIO w momencie podpisywania części umów zadania nie były ujęte w wykazie przedsięwzięć Wieloletniej Prognozy Finansowej. RIO w wystąpieniu pokontrolnym stwierdziła, że w latach 2023–2024 gmina zaciągała zobowiązania obciążające budżet w kolejnych latach, mimo że dotyczące ich zadania nie znajdowały się w wykazie przedsięwzięć WPF. W praktyce chodzi o umowy, których realizacja lub płatności wychodziły poza jeden rok budżetowy.
Kanalizacja w Turzu za ponad 2 mln zł
Jednym z przykładów wskazanych przez Izbę jest budowa kanalizacji sanitarnej w Turzu przy ul. Raciborskiej. Umowę podpisano 8 lipca 2024 roku na kwotę 1 884 000 zł brutto. W grudniu zawarto aneks, który zwiększył wartość wynagrodzenia do 2 031 939,28 zł i przesunął część realizacji na 2025 rok. RIO zwróciła uwagę, że zarówno w dniu podpisania umowy, jak i późniejszego aneksu, zadanie nie było ujęte w wykazie przedsięwzięć Wieloletniej Prognozy Finansowej. Odpowiednie limity pojawiły się dopiero później uchwałą Rady Miejskiej z 19 grudnia 2024 roku.
Browarna i szkoła w Budziskach
Podobną uwagę RIO sformułowała w przypadku budowy kanalizacji sanitarnej przy ul. Browarnej w Kuźni Raciborskiej. Umowę zawarto 8 sierpnia 2024 roku. Jej wartość wynosiła 485 850 zł brutto, a termin realizacji określono na osiem miesięcy. Płatności miały więc obciążyć również kolejny rok. W momencie podpisania umowy zadanie nie znajdowało się jednak w wykazie przedsięwzięć WPF. Kolejny przykład to wymiana niskosprawnego źródła ciepła w Szkole Podstawowej w Budziskach. Umowę z grudnia 2023 roku zawarto na 233 392,50 zł brutto, a jej realizacja i płatność przypadały także na kolejny rok. Również to zadanie – jak wskazała RIO – nie było wówczas ujęte jako przedsięwzięcie wieloletnie.
W wystąpieniu znalazły się również wyjaśnienia władz miasta i skarbnika. Jak zapisano w dokumencie, część umów zawieranych w 2023 i 2024 roku potraktowano jako jednoroczne, ponieważ zakładano możliwość szybszego wykonania prac. W budżecie na dany rok miały być również zabezpieczone środki. RIO nie zmieniła jednak swojej oceny. Izba wskazała, że zobowiązania wynikające z przedsięwzięć wykraczających poza rok budżetowy powinny być zaciągane: „wyłącznie w ramach upoważnienia Rady Miejskiej w Kuźni Raciborskiej wynikającego z wieloletniej prognozy finansowej”. W przypadku kanalizacji w Turzu umowę i aneks podpisał burmistrz Wojciech Gdesz przy kontrasygnacie ówczesnej skarbnik Anny Szostak.
Nie chodzi o to, czy inwestycje były potrzebne
W tej sprawie warto oddzielić dwie kwestie. RIO nie kwestionuje potrzeby budowy kanalizacji w Turzu czy przy Browarnej ani modernizacji ogrzewania w szkole. Zastrzeżenia dotyczą sposobu zaciągania zobowiązań finansowych na kolejne lata. Można powiedzieć: formalność. Tyle że przy umowach liczonych w setkach tysięcy i milionach złotych właśnie Wieloletnia Prognoza Finansowa ma pokazywać radnym i mieszkańcom, jakie obciążenia gmina bierze na siebie w następnych latach. Dlatego RIO zaleciła, aby w przyszłości takie zobowiązania były podejmowane wyłącznie w granicach upoważnienia wynikającego z WPF.
Źródło: Wystąpienie pokontrolne Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z 12 sierpnia 2026 r., znak WK.610.13.2026.4.
