Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach bardzo dokładnie przyjrzała się przetargowi na uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej w Jankowicach. Wartość zawartej umowy wyniosła ponad 1,82 mln zł. RIO uznała, że oferta, która została wybrana jako najkorzystniejsza, powinna zostać odrzucona. W wystąpieniu pokontrolnym padło również jednoznaczne stwierdzenie: „naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania”. Chodzi o postępowanie przeprowadzone w 2023 roku w trybie podstawowym bez negocjacji na zadanie pod nazwą „Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej w Gminie Kuźnia Raciborska dla miejscowości Jankowice”. Wartość zawartej później umowy wyniosła dokładnie 1 820 953,77 zł brutto.
Cena znacznie poniżej wartości zamówienia
To właśnie wysokość zaoferowanej ceny była jednym z kluczowych elementów sprawy. Jak ustalili kontrolerzy, oferta wybranego wykonawcy była o 44,77 proc. niższa od średniej arytmetycznej ofert oraz aż o 47,73 proc. niższa od wartości zamówienia powiększonej o należny podatek VAT. Przy takiej różnicy zamawiający zwrócił się do wykonawcy o złożenie wyjaśnień dotyczących zaoferowanej ceny. I właśnie sposób oceny tych wyjaśnień stał się później przedmiotem krytyki ze strony RIO. Wykonawca miał przedstawić informacje i dowody pozwalające wykazać, że zaoferowana cena jest realna i pozwala prawidłowo wykonać całe zamówienie.
Według ustaleń Izby, poza dwoma kosztorysami ofertowymi nie przedstawiono jednak konkretnych dokumentów potwierdzających m.in. poziom kosztów pracy, korzystne warunki dostaw, posiadanie własnego sprzętu, indywidualne stawki czy oferty dostawców. RIO napisała, że przedstawione wyjaśnienia: „miały charakter wyłącznie ogólnikowych oświadczeń własnych Wykonawcy i nie zostały poparte konkretnymi, weryfikowalnymi dowodami”.
W dalszej części wystąpienia Izba szeroko wyjaśnia, dlaczego takie wyjaśnienia powinny być konkretne. Zdaniem RIO wykonawca powinien przedstawić materiał pozwalający zamawiającemu rzeczywiście ocenić, skąd wynika tak niska cena i czy możliwe jest prawidłowe wykonanie zamówienia za zaoferowaną kwotę. Kontrolerzy podkreślili, że nie wystarczy lakoniczne zapewnienie wykonawcy, że cena została obliczona prawidłowo. Ciężar wykazania tego po wezwaniu spoczywa na wykonawcy.
W wystąpieniu zapisano: „brak takiego wykazania jest równoznaczny z obowiązkiem odrzucenia oferty”. RIO wskazała następnie, że zamawiający naruszył przepisy Prawa zamówień publicznych przez zaniechanie odrzucenia oferty. I tutaj pada chyba najważniejsze zdanie dotyczące całego tego postępowania: „naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania”. To mocne sformułowanie, zwłaszcza że chodzi o zamówienie warte ponad 1,8 mln zł.
Kogo wskazała RIO?
Regionalna Izba Obrachunkowa zaznaczyła, że zadania związane z przeprowadzeniem postępowania należały do pracowników Referatu Inwestycji. Jednocześnie w wystąpieniu wskazano: „Odpowiedzialność w powyższym zakresie ponosi p. Paweł Macha – były Burmistrz Miasta Kuźnia Raciborska”. Warto zaznaczyć, że jest to przytoczenie ustalenia zawartego w oficjalnym wystąpieniu Regionalnej Izby Obrachunkowej. RIO nie ocenia w tym miejscu samej jakości wykonanych robót ani tego, czy inwestycja w Jankowicach była potrzebna. Kontrola dotyczyła sposobu przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.
RIO chce mocniejszego nadzoru
Wniosek pokontrolny dotyczący tej sprawy koncentruje się przede wszystkim na przyszłości. RIO zaleciła wzmocnienie nadzoru nad pracownikami urzędu w zakresie prawidłowego prowadzenia postępowań o zamówienia publiczne, w szczególności przy merytorycznej ocenie wyjaśnień wykonawców dotyczących ceny oferty. Mówiąc prościej: jeżeli cena budzi poważne wątpliwości, samo wezwanie wykonawcy do wyjaśnień nie załatwia sprawy. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy wyjaśnienia są rzeczywiście konkretne i poparte dowodami. W przypadku przetargu w Jankowicach RIO uznała, że tak się nie stało. I właśnie dlatego sprawa trafiła na sam początek 37-stronicowego wystąpienia pokontrolnego dotyczącego finansów Kuźni Raciborskiej.
Źródło: Wystąpienie pokontrolne Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z 12 sierpnia 2026 r., znak WK.610.13.2026.4.
