Za nami pierwsze spotkanie z cyklu poświęconego zbrodni, prawu i historii Śląska. Tematem inauguracyjnego spotkania była postać Mistrza Jana, czyli księcia Jana II Żelaznego, raciborskiego Przemyślidy żyjącego w latach 1362–1424, który w źródłach zapisał się jako postać budząca grozę.
Przypisywane mu zbrodnie i brutalne czyny sprawiły, że określany był mianem kata. To właśnie jego historia stała się punktem wyjścia do szerszej refleksji nad przestępczością i wymiarem sprawiedliwości na przestrzeni wieków oraz współcześnie.
Gościem specjalnym wydarzenia był Jan Gołębiowski – jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich profilerów kryminalnych były psycholog policyjny i biegły sądowy z ponad dwudziestoletnim doświadczeniem. Autor bestsellerowych książek „Umysł przestępcy” i „Kryminalne portrety” wprowadził uczestników w kulisy swojej pracy. Wyjaśniał, jak powstaje portret psychologiczny sprawcy, na co zwraca się uwagę podczas analizy miejsca zbrodni oraz jakie sygnały pozwalają odczytać motywacje przestępców – przekazują organizatorzy.
W spotkaniu udział wzięła również dr Joanna Stojer-Polańska, doktor nauk prawnych i kryminalistyk, która uzupełniła perspektywę o aspekty związane z badaniami naukowymi i praktyką sądową.
Cykl będzie kontynuowany w kwietniu kiedy odbędą się dwa kolejne spotkania z zakresu archeologii prawa. Uczestnicy będą mieli okazję poznać mroczne aspekty historii Śląska, w tym zagadnienia związane z procesami o czary, dawnymi wierzeniami oraz funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości.
Do Raciborza przyjadą dr Karolina Wojtucka – historyk i germanistka związana z Uniwersytetem Wrocławskim, specjalizująca się w badaniach nad procesami o czary w nowożytnej Europie, ze szczególnym uwzględnieniem Śląska i Moraw, oraz dr hab. Daniel Wojtucki – badacz dziejów wymiaru sprawiedliwości i archeologii prawnej, autor licznych publikacji poświęconych miejscom straceń oraz działalności katów na Śląsku.
W programie pierwszego spotkania znajdzie się m.in. prezentacja unikalnych archiwaliów – polskich i niemieckich dokumentów, w tym akt raciborskiego procesu czarownic pochodzących z tzw. kartoteki procesów o czary (H-Sonderauftrag), liczącej tysiące jednostek archiwalnych zgromadzonych w latach 1935–1940 na polecenie Heinricha Himmlera. Drugie z kwietniowych spotkań zatytułowane „Za co można było stracić głowę? Kat i jego warsztat pracy na ziemi śląskiej i raciborskiej w XVI–XIX w.” przybliży realia pracy kata oraz mechanizmy funkcjonowania dawnych systemów kar.
