HPV (Human Papilloma Virus, wirus brodawczaka ludzkiego) to wirus, który przenosi się głównie podczas bliskich kontaktów, w tym seksualnych oraz przez kontakt ze skażonymi przedmiotami. Zakażenie większością typów wirusa przebiega bezobjawowo, ale niektóre typy onkogenne (np. HPV 16 i 18) mogą prowadzić do zmian przedrakowych i nowotworów (np. szyjki macicy, pochwy, sromu, prącia, odbytu, gardła, krtani, migdałków i języka).
Rządowy ogólnopolski program bezpłatnych szczepień HPV dla dziewcząt i chłopców rozpoczął się 1 czerwca 2023 r. jako element realizacji założeń Narodowej Strategii Onkologicznej 2020–2030. Od 1 września 2024 rozszerzono program umożliwiając szczepienia dzieci w szkołach. Do tej pory do realizacji programu szczepień przeciw HPV w szkołach przystąpiło prawie 40% placówek w Polsce, a dzięki zaangażowaniu przedstawicieli szkół, POZ i Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wykonano blisko 85 tysięcy szczepień. Celem Ministerstwa Zdrowia jest wyszczepienie 60% młodzieży do końca 2028 roku.
Eksperci podkreślają, że szczepienia przeciw HPV to skuteczna profilaktyka nowotworów, a kluczową rolę w powodzeniu programu odgrywa edukacja rodziców, pracowników szkół i samych dzieci w zakresie znaczenia szczepień ochronnych.
Od 1 września 2024 roku program zapewnia bezpłatne szczepienia dzieci i młodzieży w wieku od 9 do 14 lat, dla których do wyboru dostępne są bezpłatnie dwa preparaty:
- Cervarix (2-walentna szczepionka) – chroni przed typami 16 i 18 wirusa HPV, które odpowiadają za większość przypadków raka szyjki macicy,
- Gardasil 9 (9-walentna szczepionka) – zapewnia szerszą ochronę, obejmującą dodatkowo typy 6, 11, 31, 33, 45, 52 i 58.
Rodzice, w porozumieniu z lekarzem, mogą wybrać odpowiedni preparat dla swojego dziecka. Aby skorzystać z programu, szczepienie musi być rozpoczęte przed ukończeniem 14. roku życia, drugą dawkę należy podać w odstępie 6–12 miesięcy.
Młodzież w wieku 14-18 lat
Dla młodzieży w wieku powyżej 14. roku życia do ukończenia 18 lat pełną refundacją objęty jest preparat Cervarix. Szczepionka Gardasil 9 w tej grupie wiekowej jest dostępna za pełną odpłatnością albo z częściową refundacją, w zależności od decyzji samorządów, zgodnie z prowadzoną przez nie polityką zdrowotną
Jak zapisać się na szczepienie?
- Bezpłatne szczepienia HPV mogą być realizowane w każdej przychodni POZ. Zapis na szczepienie można umówić w dowolnej przychodni POZ, niezależnie od miejsca, gdzie dziecko ma złożoną deklarację.
- Rejestracja odbywa się przez przychodnię POZ , Internetowe Konto Pacjenta (IKP), aplikację mojeIKP lub lokalnie w punktach szczepień.
